سال 1401

شصت و پنج سال گذشت و هر از گاهی با تورق بر زندگینامه، گذشته خود را مرور میکنم. و هنوز بر این عقیده ام اگر تولدی دوباره میداشتم همین زندگی را پیش می گرفتم این به معنی رضایت از آن چیزی است که بر من گذشته است.

خدا را شاکرم که رحمت و کرامتش همواره شامل حال من بوده و هنوز هم هست و از درگاهش خواستارم که مرا به خودم وا نگذارد و همچنان حامی و یار و یاور من و تک تک اعضای خانواده، دوستان و همراهانم در زندگی باشد.

تا آخرین نفس نسل پس از خود را به دینداری، راست گفتاری، راست كرداری و راست اندیشی توصیه می‌كنم، باشد كه از این راه آیندگان از زندگی بهتر و شایسته‌تری بهره‌مند گردند.

من شایسته‌ترین‌ را در هنر یافتم و و بهترین‌‌ها را در نمایش، كه هرچه دارم از تئاتر دارم و هرچه آموختم از تئاتر آموختم.

ـ سفری یک روزه به رامسر داشتیم.

ـ مشغول تحریر نهایی کتاب یکصد سال تئاتر در ارتش بودم. فصل رویدادهای نمایشی تا سال 1383 تمام شد.

ـ در جلسه دفتر کانون تئاتر دینی و جشنواره صاحبدلان با حضور دکتر احمد جولایی، مسلم قاسمی، مجید اشتیاقی و محمود فرهنگ شرکت کردم. چگونگی برگزاری بخش بین الملل بخاطر دیدگاه جولایی و قاسمی چالش برانگیز شد. دوباره داستان چراغ خاموش در تماس تلفنی توسط محمود فرهنگ تکرار شد معنی ان را نمی فهمم باز به هم ریختم یعنی چه؟ چه خطایی از من سرزده که خانواده تئاتر این رفتار را با من دارند من که پیوسته دلسوز تئاتر و مقید به تئاتر در تراز انقلاب اسلامی بودم… محمود فرهنگ تماس گرفت و برای شنبه جلسه گذاشت حکم دبیری جشنواره بنام ایشان منتشر شده است. اما وقتی برای قرار تماس گرفتم گفت برای امدن عجله نکن . . بنظرم پس گرفتن مودبانه دعوت به همکاری بود. برای همین شمال ماندم نخواستم عجله کنم جالب این بود که ساعت سه و نیم فرهنگ تماس گرفت و گفت کجائی؟ گفتم چطور؟ گفت در جلسه منتظر حضور تو هستیم… نمیدانم این را چه کنم؟ محمود فرهنگ دیگر پیگیر نبود. تصمیم گرفتم مسئولیت دبیرخانه صاحبدلان را نپذیرم.

ـ میهمان برنامه پیرانه سر با اجرای مهران رجبی برای شیکه سلامت صدا و سیما بودم همکلامی با مهران رحبی تجربه شیرینی بود.

ـ درسازمان عقیدتی سیاسی ارتش جلسه مفصلی در مورد کتاب صد سال تئاتر در ارتش با  امیر شاهین تقی خانی معاون فرهنگی و روابط عمومی داشتم با هماهنگی وی مجله صف سال های 83 تا 86 را ورق زدم خبری از تئاتر نیست. با امیر تقی خانی کمبودها را مطرح کردم، پیشنهاد مصاحبه با پیشکسوتان با استقبال مواجه شد. پیگیر عکس و تبلیغات جشنواره ها از سرهنگ جعفرزاده مدیر انتشارات شدم. که قول همکاری و پیگیری  دادند.

ـ در دفتر کانون تئاتر دینی با فرهنگ نشستی داشتم که تصحیح فراخوان انجام شد و دیداری هم با اقای نعمتی معاون اجرایی اداره کل هنرهای نمایشی داشتیم. تصمیماتی نیز در مورد افراد گرفتیم از جمله: مهدی صفاری، امین اکبری نسب، عظیم موسوی کمیته تعزیه و نمایش آئینی/ مهدی کاموس کمیته مسابقه نمایشنامه نویسی و تولید متن/ احمد جولایی کمیته پژوهش/ خانم وکیلی کمیته بین الملل/ مجید اشتیاقی/ فرزان دلفان کمیته نمایشنامه خوانی. اما در کل شرایط مناسبی برای کار نیست هم به لحاظ مالی و هم محیط کاری احساس من این است که محمود فرهنگ شرایطی را رقم می زند که من نپذیرم دائم از نبود امکانات و بودجه و کار بسیجی حرف می زند. برنامه ها را جداگانه برایش نوشتم و هنگام ناهار از ادامه همکاری عذر خواهی کردم.

ـ در مراسم رونمایی پوستر جشنواره صاحبدلان خضور داشتم

ـ نمایش شاهزاده نوشته اسماعیل بایگی را مطالعه کردم = جوانی که بنا بوده در سپاه امام حسین باشد کربلا را ترک کرده و حالا سر امام را ربوده و به خانه آورده است نمایش بدون نتیجه و پیام است.

ـ نمایش شب آفتابی نوشته اسماعیل بایگی را مطالعه کردم = همان نمایش صفدر و صفورا است که قبلا در جشنواره میثاق اجرا شده صفورا طلب مهریه کرده و صفدر در شب عاشورا عاجز از پرداخت در شبیه حر…

ـ نمایش شب تب هذیان نوشته بایگی را مطالعه کردم = تک گویی شمر است بنظرم متن خوبی است. باید سر قرصت نگاهی اجرائی به ان داشته باشم.

ـ هشتم تیر نشستی تحت عنوان نخستین نشست تخصصی پیشکسوتان تئاتر در موسسه هنرمندان پیشکسوت با حضور اساتید و صاحبنظران عرصه نمایش برگزار شد. در این جلسه که معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مدیر کل هنرهای نمایشی نیز حضور داشتند بعد از توضیحات اقای سید عباس عظیمی و مقدمه آقای کاظم نظری و صحبت های آقای محمود سالاری درباره اهمیت فرهنگ و هنر و نمایش در جامعه و جلساتی که در ستاد کل نیروهای مسلح جهت تشکیل کلاس اموزشی هنر برای سربازان و در سازمان برنامه و بودجه بمنظور تامین بودجه تئاتر داشتند تک تک اساتید صحبت کردند.

خلاصه مطالب:

ایرج راد: شرایط کار هنرمندان تئاتر همیشه سخت و دشوار بوده است/ تئاتر در گروه معنی پیدا میکند و از زمانی که گروه تئاتر از بین رفته است موجب از دست رفتن ارزشها و فاصله بین قشر جوان و مجرب شده است./ جایگاه تئاتر خصوصی و دولتی نا مشخص است.

بهزاد فرهانی: اهداف این دور همی چیست آیا قرار است تحولی ایجاد کنیم یا بنا داریم کارها را راست و ریست کنیم؟/ باید کارکرد بعید نیست در کار چیزی هدیه کنیم به قشر جوان/ پیشکسوت باید با فرهنگ زمان خود عجین باشد و دغدغه مردم را داشته باشد./ وام برای شروع کار نمایش در نظر بگیرید.

حسن دولت ابادی: امید که مسئولین در لحظه رفتن نیز همین ذوق و شوق را احساس کنند./ تئاتر خصوصی را راه انداختیم بدون اینکه حساب و کتاب درستی داشته باشیم/ هر هنری می تواند کسب در امد داشته باشد اما تئاتر چنین نیست/ تئاتری ها مشاوران دولتمردان هستند و نقد عملکرد دولت قصد تخریب ندارد/ بیمارستان هنرمندان از ملزومات است/ تئاتری ها می توانند هدایت کنند و روحانیون بروند به کار خودشان برسند.

کاظم هژیر آزاد: ما در هر دو دوره اصولگرایان و اصلاح طلبان دیدیم که کار هنری تعطیلی ندارد اما بحران و رکود دارد پس سیاست فرهنگی واحد لازم است همین جمع حاضر تکلیف را روشن کند اینکه هنر می خواهند یا نه؟ /تئاتر قوانین دارد اما متاسفانه رعایت نمی شود/ کارهای فردی پیش می رود اما از فعالیت های گروهی حمایت نمی شود.

شکر خدا گودرزی: در بین پیشکسوتان و نسل جدید انقطاع بوجود امده است که باید مدیریت شده پیوند بخورد/ مکان های نمایشی بدون استفاده فعال شود.

محید جعفری: چند نفر تئاتری داریم؟/ در این سرزمین تئاتر معنی ندارد زیرا حق ارائه نگاه و نظریه نداریم ما فقط به کار زنده ایم و تا زنده ایم نگاه خودمان را اشاعه می دهیم/ حکومت اسلامی فکر و اندیشه نیاز دارد.

اصغر همت: یک تیم فوتبال برای جذب یک بازیکن 60 میلیارد هزینه کرده است/ برای یک نمایش 24 میلیارد سرمایه گذاری میشود درحالی که بودجه تئاتر کشور این اندازه نیست/ وجدان تنها محکمه ای است که نیازی به قاضی ندارد/ ما چهل سال وزیر ارشاد داشتیم اما وزیر فرهنگ و هنر نداشتیم.

درویش نژاد: زیر ساخت اقتصاد و صنعت در آلمان هنر است.

منصور خلج: بریم سر اصل مطلب چه می توانیم انجام دهیم؟ آموزش و تاریخ شفاهی را مئ نظر داشته باشیم/ توانمندی های بالقوه چگونه می توانند به فعل تبدیل شوند؟

محمد حمزه زاده: برای جواب این سوال ها پیشنهاد می شود کارگروهی تشکیل و موارد و چگونگی بهره مندی اداره کل از تجربیات هنرمندان پیشکسوت تئاتر را احصاء نماید.

پیشنهاد من با تائید همه حاضرین در جلسه حسن ختامی بود برای این نشست تخصصی تئاتر در موسسه هنرمندان پیشکسوت اما هرگز کسی پیگیر این کارگروه نشد و گفته استاد فراهانی صحت داشت که منظور راست و ریست کردن کارهایمان است ولا غیر.

محمد ساربان، حسین مسافر آستانه، مریم معترف، ناصر آقائی، حسین پرستار، جواد انصلفی، مجید قناد، یدا… وفاداری، داوود کیانیان، تاجبخش فنائیان و هما جدیکار هم در این جلسه حضور داشتند و ساکت ماندند.

در پایان جناب آقای کاظم نظری مدیر کل هنرهای نمایشی کشور چنین جمع‌بندی نمودند:

ـ زنده بودن نمایش مشکل اصلی است و هر اجرا با اجرای قبل و بعد متفاوت است.

ـ در نگاه تئاتری ها هر کسی حاکمه محکومه…

ـ با اندیشه مشکلی نداریم و فقط با وهن تئاتر مخالفیم.

ـ یک نمونه نشان بدهید که نقد سالم باشد و ما جلوگبری کنیم.

ـ در زمینه چاپ با معرفی موسسه مشکلی نداریم

ـ از این به بعد کارهای پژوهشی را به شما واگذار خواهیم کرد.

ـ آموزش در شهرستانها و نهادهای مختلف را شما انجام دهید.

ـ از شما بعنوان استاد راهنما و داور در جشنواره فجر استانها استفاده خواهیم کرد.

ـ به تماشای نمایش ماجرای فریدون (نیزار) نوشته اروین گالستیان به کارگردانی محمد رضا زمانی مدیر تئاتر نیروی زمینی در تالار مولوی رفتم.

جشن تولد هنرمندان تیر ماهی توسط موسسه هنرمندان پیشکسوت در مجتمع فرهنگ و هنر آدران جاده چالوس برگزار شد.

این تابلوی زیبا هدیه ارزشمندی بود که در مراسم تجلیل از متولدین تیرماه هنرمندان پیشکسوت دریافت کردم. به اضافه یک روز بسیار خوب و خاطره انگیز در کنار اساتید هنر

ـ به تماشای نمایش خیابانی گمشده نوشته و کارحسن ملکی در جشنواره تئاتر خیابانی اویان ( بیدارشو) استان اردبیل نشستم. در رابطه با جشنواره صاحبدلان و همایش هنرمندان اردبیل با سید رضی موسوی و نوریان معاون هنری اداره ارشاد گفتگو کردم پیشنهاد اجرای مشترک با هنرمندان کشورآذربایجان مطرح شد.

خبر درگذشت اسماعیل شنگله بر اثر کرونا اندوهگینمان کرد وی از بازیگر، کارگردان پیشکسوت تئاتر، سینما و تلویزیون و مترجم استاد بازیگری کشور بود.

وی در طول سالهای فعالیتش تجربه همکاری با کارگردانهای مطرحی چون داوود میرباقری، بهمن زرین پور و کامران قدکچیان را داشته و در آثاری چون دایره مینا ( داریوش مهرجویی)، سگ کشی ( بهرام بیضائی )، سام و نرگش ( ایرج قادری )، پارتی ( سامان مقدم )، آبی ( حمید لبخنده )، و … ایفای نقش کرده است.

سریالهای رعنا، روزهای زندگی، خانه ای درتاریکی، سال های برف و بنفشه، روشن تر از خاموشی از دیگر آثار این هنرمند هستند.

آخرین روز ماه میزبان عظیم و همسرش و میرجعفر و مادرش بودیم به عروسی پسر زهرا خانم دعوت شدیم دعوت شدیم در حالیکه لباس مناسب نداریم لذا با تهران تماس گرفتیم ئ از بچه ها خواستیم لباس برایمان بفرستند.

دوازدهم تیر ماه پیتر بروک کارگردان افسانه ای تئاترچشم از جهان فرو بست.

پیتر استفان پل بروک  Peter Stephen Paul Brook)

متولد ۲۱ مارس ۱۹۲۵ در چیزویک  لندن بود و در دوم ژوئیه 2022  در پاریس فرانسه و در 97 سالگی از دنیا رفت. متولد 21 مارس 1925

کارگردان بریتانیایی الاصل که جوایز تونی و امی را در کارنامه داشت و برای آثار نمایشی‌اش شهرتی جهانی داشت. وی در کالج وست مینستر و مگدالن آکسفورد تحصیل کرد. اولین کار او به عنوان کارگردان برای «دکتر فاستوس» در سال ۱۹۴۳ تجربه کرد و  از سال ۱۹۴۷ تا ۱۹۵۰، مدیر تولیدات خانه اپرای سلطنتی بود او از سال ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰ با کمپانی رویال شکسپیر همکاری کرد که ماحصل آن کارگردانی نمایش‌های چون « شاه لیر» با بازی « پل اسکافیلد» و نمایش «تیتوس آندرونیکوس» با بازی «لارنس اولیویه» و «ویوین لی» بود.

ـ به دعوت حسن ملکی از نویسندگان تئاتر و سینمای اردبیل بصرف سیب زمینی کبابی در حاشیه روستای آقا باقر در جوار هنرمندان سینمای اردبیل از جمله استاد جاوید بودم و تا نیمه شب در کنار آتش خوش گفتیم و خندیدیم.

ـ متون و فیلم های رویداد نمایشی صاحبدلان بدستم رسید. پانزده عنوان نمایش شرکت کننده در بخش خیابانی صاحبدلان را مطالع کردم. تعدادی از فیلم های نمایش خیابانی صاحبدلان بازبینی شد. و در عرض دو روز بازبینی و بازخوانی آثار صاحبدلان به اتمام رسید.

ـ بخش جایگاه زن در تئاتر ارتش به کتاب افزوده شد. و اطلاعات پایان نامه به فصل پایش و جمع بندی اضافه گشت همچنین منابع تکمیل شد و فصل بروایت تصویر نیز به مجموعه منتقل شد. اسامی بازیگران زن در تئاتر ارتش را استخراج کردم بر نگارش کتاب و اتمام آن تمرکز کردم. نمی خواهم بیش از این طول بکشد تصمیم دارم قبل از پایان سال برای چاپ آماده اش کنم.

ـ نمایش سربازخونه نوشته ابراهیم کریمی بکارگردانی وجیهه کریمی را در سالن گوشه فرهنگسرای نیاوران دیدم.

ـ نمایش سیاریحون نوشته حمید ابراهیمی را بکارگردانی پژمان کاشفی در تالار محراب تماشا کردم و پس از سال ها دیداری  با علیرضا استادی و شهرام نوشیر و همسرش داشتم. گفتگویی کردیم و درد دلی مشترک از اوضاع تئاتر مطرح شد.

ـ جلسه جمع بندی بازخوانی و بازبینی آثار شرکت کننده بخش خیابانی در رویداد نمایشی صاحبدلان در دفتر آقای محمود فرهنگ و کانون تئاتر دینی اداره کل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با حضور دکتر احمد جولایی، مسلم قاسمی، دکتر یداله وفاداری و من برگزار شد و 11 عنوان فیلم تصویب و 20 عنوان متن نمایشی مشروط به بازبینی شد.

ـ در جلسه ای که با معاون فرهنگی و روابط عمومی سازمان عقیدتی سیاسی ارتش، امیر سرتیپ دوم شاهین تقی خانی داشتم موضوع نگارش کتاب یکصد سال تئاتر در ارتش را مطرح کردم که مورد استقبال ایشان قرار گرفت و چاپ کتاب را تقبل نمود. من هم بلافاصله فصول اولیه که اماده شده بود تحویل ایشان و سرهنگ جعفرزاده مدیرانتشارات سازمان دادم. فردای آن روز اقای بوستانی بعنوان مسئول آماده سازی کتاب تماس گرفت و پیگیر چگونگی مابقی و زمان تحویل آن بود که موجب خرسندی من شد زیرا نشانگر تمایل بیش از حد سازمان و پذیرش بی چون و چرای پروژه بود. لذا بلافاصله کمبودها را احصا کردم با برخی از همکاران و هنرمندان تئاتر ارتش تماس گرفتم و کمبود ها را درخواست کردم. فصل پنم و ششم را در هم ادغام کردم و سیزدهم فصول نگارشی را تکمیل و برای آقای بوستانی فرستادم دو فصل باقی مانده تصویر است و معرفی منابع.

سخت مشغول نگارش کتاب شدم بیست و ششم بچه ها رفتند و فصل بروایت تصویر را آغاز کردم. اما بیست نهم حمید و خانواده اش به همراه حمیرا امدند.

سی ام شهریور جهت دیدار با رهبری به همراه پیشکسوتان دفاع مقدس دعوت شده بودم اما در شمال ماندم. اوضاع اجتماعی مناسب حضور در این نوع مراسم ها نیست بخاطر مرگ مهسا امینی و اعتراضات سراسری شهرها شلوغ است.

ـ اعتراضات بر علیه حجاب اجباری البته بدون پرچمدار شکل گسترده ای بخود گرفته است.

ـ موسسه هنرمندان پیشکسوت دهمین سال تولد خود را جشن می گیرند.

ـ به همراه اعضای موسسه پیشکسوتان هنر عازم مشهد شدیم. در هتل بزرگ پارک حیات طرقبه اسکان یافتیم.

ـ مراحل پایانی کتاب را گذراندم، بخش منابع را شروع کردم و فایل نهایی کتاب را تحویل آقای بوستانی دادم. اختتامیه جشنواره میثاق در همدان برگزار شد و باز کم لطفی سازمان ادامه دارد دریغ از حتی خبر دادن بماند که جا داشت دعوت کنند و خبر نگارش کتاب را در حضور من اعلام نمایند. در هر حال خبر چاپ کتاب یکصد سال تئاتر ارتش در سایت آجا نیوز درج گردید.

سوم آبان مصادف است با روز جهانی هنرمند.

جلال مقامی هنرمند پیشکسوت استاد دوبله در گذشت.

ـ با عضویت در هیئت داوری بیستمین دوره کتاب دفاع مقدس در جلسه داوری که در دفتر انتشارات بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس برگزار شد شرکت کردم. بعد از مقدمات و صحبت های اولیه کار شروع شد و در بخش پژوهش هنر از بین 12عنوان 4 اثر، از بین 108 عنوان نمایشنامه 6 اثر و از بین 10 عنوان فیلمنامه 4 اثر با توجه به شرایط اعلام شده از طرف مدیریت کتاب و انتشارات بنیاد به دور بعد راه یافتند. کتب منتخب برای دفاع مقدس را مطالعه کردم و نتیجه و رای خودم را به دفتر آقای فرهنگ فرستادم. در جلسه جمع بندی در حوزه ادبیات  نمایشی فیلمنامه آراز برگزیده و از فیلمنامه تک تیرانداز تقدیر شد، در حوزه پژوهش هنر کتاب رسالت گمشده برگزیده و از کتاب چهل شاهد موسیقی و عکس تقدیر بعمل آمد. در بخش نمایشنامه هیچیک از آثار برگزیده نشد.

هفدهم استاد قره باغی در گذشت.

وی یکی از اساتید آواز اپرائی و با صدای منحصر بفرد بود که سرودهای حماسی بسیاری را اجرا کرده بود.

بیستم اجرای بخش نمایشنامه خوانی صاحبدلان در تالار مشاهیر تئاتر شهر شروع شد. روزی دو اجرا دارند.

ـ به اتفاق آقایان محمود فرهنگ و دکتر احمد جولایی و دکتر یداله وفاداری وفاداری نمایش 160 دقیقه ای گلاب آدینه را با نام پرده خانه نوشته بهرام بیضایی در تئاتر شهرزاد دیدیم

ـ فرصتی هم پیش آمد تا نمایش شراره نوشته و کار محمد مهدی خاتمی را در تالار چهارسو ببینیم.

ـ حضور دکتر احمد جولایی، دکتر یداله وفاداری، محمد رضاخسرویان، حسین رازی، کاظم نظری، محمد دشتگلی، محمود فرهنگ، سید جواد طاهری، مسعود رضازاده و من جلسه دور همی تشکیل و پس از کلی خاطره گویی و یادآوری اتفاقات تلخ و شیرین گذشته، قرار تکرار جلسات گذاشته شد.

ـ فهرستی از هنرمندان جهت حضور در دورهمی های ماهانه تئاتر شهر تهیه کردم اما آقای فرهنگ زیاد تمایل نشان نمی دهد

امیر رضا زاده/ عظیم موسوی/ مسعودرضازاده/ حسین رازی/ یداله وفاداری/ محمد دشتگلی/حسین جعفری/ مهدی کاموس/ حسین پرستار/ مجید اشتیاقی/ کورش زارعی/ مسلم قاسمی/ حسین فدائی حسین/ امیر دژاکام/ ندا ثابتی/ شراره یوسف نیا/ حاج اقا امینی/ شهاب راحله/ مهدی مسعود شاهی/ فرزان دلفان/ اعظم بروجردی/ مهدی ابدالی/ علی موذن/ کاوه مهدوی/

بیست و نهم دکتر احمد جولائی طی حکمی از سوی آقای کاظم نظری مدیرکل هنرهای نمایشی دبیر جشنواره سنتی و ائینی شد.

ـ در گذشت جلیل فتوحی نیا کام ما را تلخ کرد. وی ضمن اینکه هم دانشگاهی من در دوران تحصیل کارشناسی در دانشکده هنرهای زیبا بود و در نمایش های بزرگ و میدانی و نمایش درگذرباد پایان نامه کارشناسی من بعنوان طراح صحنه کار کرده بود. بمدت دوسال هم در لباس سرباز لیسانس وظیفه در مدیریت امور هنری ارتش همکار بود. طراح صحنه مجموعه مختار چندین سال پیش به امریکا و سپس دانمارک مهاجرت کرد. آخرین بار که بطور اتفاقی او را دیدم در جزیره قشم مشغول طراحی صحنه مجموعه سلمان فارسی بکارگردانی داوود میرباقری بود.

ـ در سالن مشاهیر تئاتر شهر اختتامیه رادیو نمایش صاحبدلان برگزار شد. طرح تعاونی تولید آثار هنری را برای اقای پرستار فرستادم.

ـ نمایش عقاب را بکارگردانی ناصر آویژه در تالار قشقادی مجموعه تئاتر شهر به تماشا نشستم.

نمایش پیر ننا را درکارگاه نمایش بکارگردانی اکبر قهرمانی و بازی خوب و درخور تحسین سرکار خانم فریده دریامج دیدم.

ـ در مراسم اختتامیه کتاب سال دفاع مقدس در سالن خلیج فارس باغ موزه دفاع مقدس حضور داشتم و سید حکمت قاضی میر سعید را پس از سال ها آنجا دیدم.